หมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง บ้านแขนน แหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นเมืองภูเก็ต

หมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง บ้านแขนน แหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นเมืองภูเก็ต   

 

 

  

ว่าที่ร้อยตรี ไตรบัญญัติ จริยะเลอพงษ์
ผู้ริเริ่มก่อตั้งหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง

ที่ตั้ง	:	บ้านเลขที่  ถนน  ตำบล เทพกระษัตรี อำเภอ ถลาง จังหวัด ภูเก็ต
รายละเอียด	:	บ้านแขนนหมู่บ้านเก่าแก่ตั้งแต่สมัยอยุธยา ที่มีประวัติศาสตร์เกี่ยวข้องกับวีรสตรีไทยท้าวเทพกษัตรี – ท้าวศรีสุนทร จากการระดมพลกันบูรณะวัดร้าง เมื่อปี พ.ศ.2537 ได้นำพาให้เกิดการรวบรวมและฟื้นฟูวัฒนธรรมท้องถิ่นขึ้นมา ทั้งอาหารพื้นถิ่น พิธีบวงสรวง ดนตรี และการแสดงโบราณต่างๆ อีกหลายอย่าง จนกระทั่งวัดแขนนมีสภาพเป็นวัดที่สมบูรณ์ดั่งเช่นทุกวันนี้ ชาวบ้านที่เคยทำงานร่วมกันมา 7 ปี จึงมีแนวคิดที่จะหาสถานที่ใหม่เพื่อรวมกลุ่มกันทำกิจกรรม จึงใช้พื้นที่สวนยาง 6 ไร่ของ ว่าที่ ร.ต.ไตรบัญญัติ หัวหน้าคณะฟื้นฟูพื้นที่วัดร้าง เป็นศูนย์กลางตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544 จนก่อเกิดเป็นหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง ที่สืบสานและอนุรักษ์วัฒนธรรมชาวเมืองถลางดั้งเดิมไว้ ให้ชนรุ่นหลังได้สืบทอดต่อไป
ลักษณะเด่น	:	1.เป็นชุมชนดั้งเดิมที่รักษาวัฒนธรรมท้าวเทพที่ยังคงรักษาวิถีชีวิตชาวถลางอย่างแน่นแฟ้น 2.มี สูตรอาหารพื้นถิ่น จากวัตถุดิบพืชและผักท้องถิ่นที่ความอุดมสมบูรณ์บวกกับวิธีปรุง ทำให้กินแล้วสุขภาพดี เช่น น้ำพริก น้ำชุบ 9 อย่าง (น้ำชุบย้ำ น้ำชุบเยาะ น้ำชุบหวาน น้ำชุบเคย น้ำชุบคั่ว น้ำชุบไคร่ น้ำชุบเสียก น้ำชุกหมก น้ำชุบเมือง) ประเภทแกง เช่น แกงเรียง ต้มส้ม ต้มยำ 3. ประสบความสำเร็จ ทั้งในแง่หมู่บ้านวัฒนธรรม และด้านสุขภาพ – ประชาชนที่นี้มีสุขภาพดีเกินเกณฑ์ เนื่องจากโภชนาการผักพื้นบ้าน ชุมชนมีพื้นที่ปลูกผักพื้นบ้าน ปลูกริมรั้ว – แสดงถึงวัฒนธรรมการเคารพผู้ใหญ่และรำลึกถึงบรรพบุรุษ มีหิ่งตายาย นับถือบรรพบุรุษ ความกตัญญู ไหว้ตายายเดือนหก ตั้งของเซ่นไหว้ – การลงแขกแบบโบราณ การขมาบวงสรวง พิธีกรรม
กิจกรรมที่น่าสนใจ	:	1.มีศูนย์วัฒนธรรมไทยสายใยในชุมชน เป็นแหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมถลาง วิถีชุมชน ตลอดจนการใช้ชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง 2.มีกิจกรรมการออกกำลังกายแบบ “โนราบิก” ที่ประยุกต์ต่อยอดศิลปะการแสดงโนราห์ภูเก็ตโบราณกับการออกกำลังกายสมัยใหม่ เข้าด้วยกัน พัฒนาเป็นท่าต่างๆ 19 ท่า โดยการคิดค้นของครูกัลยา จันทวงศ์ 3.จัด โปรแกรมท่องเที่ยว อาทิเช่น – ทัวร์วัฒนธรรม ศูนย์เรียนรู้แลกเปลี่ยนวํฒนธรรม มีนักเรียน องค์กรมาดูงานอย่างต่อเนื่อง- ทัวร์ทานผลไม้ – ทัวร์นิเวศ อุทยานแห่งชาติมีป่าสมบูรณ์ – ทัวร์ประวัติศาสตร์ วัดแขนน วัดพระทอง – ทัวร์เกษตร เปลี่ยนพื้นที่ว่างให้เป็นพื้นที่ปลูกของกินได้หมด
ที่พัก	:	ไม่มี
ติดต่อ	:	ศูนย์ประสานงานการท่องเที่ยวเกษตรเชิงอนุรักษ์บ้านบางโรง โทร. 08-9645-3070
การเดินทาง	:	จาก ตัวเมืองภูเก็ตผ่านแยกอนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรีท้าวศรีสุนทร ไปตามถ.เทพกระษัตรี จนถึงสี่แยกถลาง (สี่แยกบ้านเคียน) เข้ามาทางน้ำตกโตนไทรประมาณ 2.2 กม.

วันนี้ทาง Phuketindex ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมชมหมู่บ้านวัฒธรรมถลางบ้านแขนน 
จังหวัดภูเก็ต ซึ่งเราได้พบกับ ว่าที่ร้อยตรี ไตรบัญญัติ จริยะเลอพงษ์ ผู้ซึ่งเป็นบุคคล
สำคัญทางวัฒนธรรมของจังหวัดภูเก็ต โดยเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง
และยังเป็นประธานโครงการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนบ้านแขนน อ.ถลาง จ.ภูเก็ต
ซึ่งท่านเคยดำรงตำแหน่ง หัวหน้างานนโยบายและแผนงาน สำนักงานอำนวยการ
พรรคประชาธิปัตย์ เลขานุการคณะกรรมาธิการ การวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
สภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสภาจังหวัดภูเก็ต เขตอำเภอถลาง 2 สมัย 
ปี พ.ศ. 2534-2538 กรรมการนโยบายและวิชาการพรรคประชาชน รองประธาน
สภาจังหวัดภูเก็ต ปี พ.ศ.2538-2540 กรรมการมูลนิธิท้าวเทพกระษัตรี-ท้าวศรีสุนทร
 กรรมการและรองประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ต ซึ่งท่านได้เล่าเรื่องราวความเป็น
มาของหมู่บ้านวัฒนธรรมถลางให้เราได้ทราบดังนี้

ความเป็นมาของหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง

“ในปี 2537 ขณะนั้นเป็นหัวหน้าคณะฟื้นฟูพื้นที่วัดร้าง (วัดแขนน) ที่ร้างไป 150 ปี
มีเนื้อที่ประมาน 4 ไร่ ในวัดร้างมีกองสถูปเจดีย์อยู่ 2 องค์ และค้นพบเมื่อสร้างวัดได้
เพิ่มอีกองค์ เป็น 3 องค์ ชาวบ้านเคารพมาตั้งแต่โบราณ หากใครสร้างบ้าน บวช แต่งงาน
 ต้องไปกราบไหว้ขอพร จึงคิดจะบูรณะจากสภาพที่เหลือ จึงได้เริ่มต้นสร้างศาลากลาง
บ้านขนาดใหญ่ ช่วยกันสร้าง 7 เดือน ระหว่างสร้างคนมาอยู่ช่วยวันละนับร้อยคน
ต้องไปหาพืชผักตามป่า สวน เอามาเป็นวัตถุดิบทำอาหาร ฝ่ายหญิงทำอาหารเลี้ยงคน
 จึงทำให้เกิดการฟื้นฟูวัฒนธรรมอาหารในทุกๆด้าน

หลังจากการสร้างวัดเสร็จสมบูรณ์ กรมศาสนาขอให้มีเจ้าอาวาส เมื่อมีเจ้าอาวาสดูแล
ที่ ๆ เคยอยู่ทำงานกันมา 7 ปี ต้องมอบให้เจ้าอาวาสดูแล ที่ที่เคยชุมนุมต้องสงบ
เพื่อให้พระทำกิจของสงฆ์ เลยต้องหาที่อยู่ใหม่ เสียงส่วนใหญ่ให้สร้างใหม่บนพื้น
ที่สวนยาง6 ไร่ซึ่งปัจจุบันมี12 ไร่ซึ่งเป็นพื้นที่ของผมเอง ไว้ใช้ในการรวมคน
ทำกิจกรรมสนับสนุนวัดหมู่บ้าน โรงเรียน ในช่วงที่สร้างวัด โรงเรียน สถานศึกษา
กำหนดให้เด็กนักเรียน นักศึกษาเรียนเรื่องภูมิปัญญาและวัฒนธรรมท้องถิ่น
จึงพาไปศึกษาที่วัด และเมื่อย้ายมาที่หมู่บ้านวัฒนธรรมถลางแห่งนี้ โรงเรียน
สถาบันต่างๆก็ตามมาเรียนที่หมู่บ้านกลายเป็นแหล่งเรียนรู้
 ทัวร์ที่ผ่านจากอุทยานน้ำตกโตนไทรผ่านหมู่บ้านเห็นคนชุมนุมกันมาก ก็ขอแวะมาดู
มาชมมาใช้บริการ จึงกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในที่สุด หน่วยงานท้องถิ่น หน่วยงาน
ราชการต่างๆ ต้องการพัฒนาบุคลากรมีกำหนดมาภูเก็ตดูงาน หาแหล่งดูงานยากที่เป็น
รูปธรรมดูแล้วเกิดประโยชน์ ก็มาใช้บริการ เป็นแหล่งศึกษาดูงาน มีสื่อต่างๆมีการบอก
เล่าปากต่อปาก จนเกิดการเผยแพร่ กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนและเป็นที่รู้จัก”

สำหรับหน้าที่ของหลักๆของหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง บ้านแขนนแห่งนี้ ได้แก่.

-เป็นแหล่งเรียนรู้สอนวัฒนธรรมท้องถิ่น วัฒนธรรมถลาง, 

  วัฒนธรรมสมัยท้าวเทพกษัตรี – ท้าวศรีสุนทร

- เป็นแหล่งศึกษาดูงานทางด้านวัฒนธรรม วิถีชุมชน ทั้งเรื่องอาชีพ หัตถกรรม การแสดง 

        อาหารพื้นเมือง ของว่างพื้นเมือง ขนมโบราณ

-เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร และการท่องเที่ยวเชิงชุมชน วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต

-เป็นแหล่งศึกษาดูงานเรื่อง เศรษฐกิจพอเพียงใช้พื้นที่ว่างให้เกิดประโยชน์ เก็บผักป่า 

 พืชสมุนไพรไว้กิน เหลือไว้ขาย ปลูกทุกอย่างที่กินได้ ไว้แบ่งปันใช้ในครอบครัวเหลือ

  จำหน่ายเสริมรายได้ นำผักพื้นบ้านพืชสมุนไพรพื้นเมืองมาปรุงเป็นอาหาร กินเป็นอาหาร กินเป็นยา กินเป็นภูมิคุ้มกัน

-เป็นแหล่งดูการจัดการกิจกรรมการลงแขกโบราณ จิตอาสา อยู่ร่วมกันเป็นเครือญาติ 

 ร่วมกันทำงานแบ่งปันผลประโยชน์ แบ่งรายได้ สร้างงาน สร้างกิจกรรมให้เกิดขึ้นในหมู่บ้าน

การละเล่นสะบ้า

กิจกรรมต่างๆของหมู่บ้านวัฒนธรรมถลาง

ปัจจุบัน หมู่บ้านวัฒนธรรมถลางบ้านแขนนได้จัดเป็นสถานที่เรียนรู้และศึกษาวัฒนธรรม 

โดยจัดเป็นรูปแบบของฐานการเรียนรู้ที่เหมาะแก่การมาเที่ยวมาศึกษาเป็นหมู่คณะ

-ฐานแรกจะเป็นฐานความรู้ มีการเล่าถึงประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน มีการแสดงรำโนรา

โชว์ศิลปะเอกลักษณ์ ของภาคใต้ และมีการสอนโดยประยุกต์ระหว่างการเต้นแอโรบิคกับโนราห์

 เรียกว่า “โนราบิก” เพื่อให้ผู้ที่ฝึกไม่รู้สึกว่ายากเกินไป

-ต่อจากนั้นก็เป็นการปฎิบัติกิจกรรมตามฐานต่างๆ ฐานปรุงอาหาร โดยเน้นเรื่องการปรุง

อาหารโดยใช้สมุนไพรพื้นบ้าน เริ่มตั้งแต่ การทำเกลือเคย การทำน้ำพริกหยำที่นำเอาสมุน

ไพรมาขยำรวมกันกับกุ้งสด ต้มส้มที่ใส่ส้มควาย รสชาติเปรี้ยวหวานมันเค็ม

-ส่วนฐานขนมจะมีทั้งหมด 3 ฐาน ได้แก่ ขนมโค ที่เป็นขนมพื้นเมือง ขนมครกโบราณ 

การการทำข้าวหลามสูตรดั้งเดิม โดยแต่ละฐานจะได้ทำจริงกินจริง

-นอกจากนี้ยังมีบ้านแบบโบราณที่ทำจากไม้ซึ่งเป็นบ้านเก่าแก่ให้ได้เข้าชมกันอีกด้วย

-ส่วนการละเล่นก็เป็นสะบ้า

 -งานประดิษฐ์ของเล่นที่ทำจากใบมะพร้าว สานเป็นรูปปลารูปสัตว์ต่างๆ รวมถึง 

        การตำข้าวแบบคนสมัยก่อน

-เมื่อหมดครบทุกฐานก็จะถึงเวลาพัก ก็จะให้นั่งล้อมวงกันวงละ 9 คน และใช้วิธีนับ 1-9 

เป็นการนับแบบทหารโดยคนที่1จะต้องเสียสละไปหยิบจานและคนต่อไปก็ไปหยิบข้าว 

ซึ่งเป็นวิธีที่เป็นการจัดการให้เป็นระบบแบบโบราณ เป็นอันเสร็จสิ้นกิจกรรม

ฐานเรียนรู้การทำขนมครกแบบโบราณ

“ผมก็อยากจะขอขอบคุณทุกๆท่าน อาจารย์ นักเรียน นักศึกษา 

หน่วยงานต่างๆที่ให้ความสนใจกับหมู่บ้านวัฒนธรรมถลางแห่งนี้

 พร้อมทั้งการมาศึกษาการมาเยี่ยมเยือนวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของ

ผู้คนในสมัยก่อนและผมก็อยากจะอนุรักษณ์ไว้ให้หมู่บ้านวัฒนธรรม

ถลางแห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับลูกหลาน เยาวชนคนรุ่นใหม่ได้

ศึกษาได้มาเรียนรู้ในโอกาสต่อๆไป “

หมู่บ้านวัฒนธรรม บ้านแขนน ตั้งอยู่ที่หมู่ 2 ตำบลเทพกษัตรี อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต
เป็นหมู่บ้านเก่าแก่มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา วันนี้หมู่บ้านแห่งนี้ได้รับการอนุรักษ์ไว้ให้
คนรุ่นหลังได้ศึกษา เรียนรู้วิถีชีวิต สำหรับใครที่สนใจสามารถเข้ามาศึกษาและสัมผัส
ชีวิตความเป็นอยู่และศึกษาเรื่องราวต่างๆได้แต่ต้องโทร.มาจองล่วงหน้าอย่างน้อย
1 สัปดาห์ตามหมายเลขโทรศัพท์ 086-6821371 , 081-89568674

#PEOPLE FOCUS #วัฒนธรรม #สัมภาษณ์

 ___________________________________________________________________

  ___________________________________________________________________